راهنمای سفر به پاکستان
پاکستان دو سفر جدا در یک کشور است. یکی سفر دشت: لاهور با مسجدها، باغ‌ها و قلعه‌ی گورکانیان که کتیبه‌هایشان به فارسی است و آرامگاه اقبال کنار دیوارشان، اسلام‌آبادِ سبز و منظم پای کوه، و کراچی کنار دریای عرب. دیگری سفر کوه: گلگت‌ـ‌بلتستان، جایی که قراقروم، هیمالیا و هندوکش به هم می‌رسند، پنج قله‌ی بالای هشت‌هزار متر ایستاده و بزرگراه قراقروم از کنار یخچال‌ها تا مرز چین در ۴۷۰۰ متری بالا می‌رود. فصل این دو با هم یکی نیست و برنامه‌ی سفر را همین تعیین می‌کند: کوهستان از اردیبهشت تا مهر باز است و دشت از مهر تا فروردین دلپذیر. کشور ارزان است و مهمان‌نواز، ولی راه‌ها طولانی‌اند و برخی استان‌ها جای گردش نیستند. در این راهنما مقصدها، فصل هر منطقه، برنامه‌ی ۵، ۱۰ و ۱۴ روزه، ویزا، راه هوایی و زمینی، جابه‌جایی و هزینه‌ها را آورده‌ایم.
بهترین زمان سفر به پاکستان
اردیبهشت تا مهر (مه تا اکتبر)
فصل کوهستان شمال: هونزا، اسکاردو و فری میدوز. گردنه‌ی خنجراب معمولاً از بهار تا پاییز باز است، دشت دئوسای از ژوئیه تا سپتامبر و گردنه‌ی بابوسر در تابستان. ژوئیه و اوت شلوغ‌ترین زمان است و در همین دو ماه باران موسمی در مسیر کوهستان رانش زمین می‌آورد.
مهر و آبان (میانه‌ی اکتبر تا میانه‌ی نوامبر)
پاییز هونزا: صنوبرها و درختان زردآلو زرد و نارنجی می‌شوند و هوا صاف است. شب‌ها سرد است و هتل‌های هونزای بالا کم‌کم می‌بندند. در دشت، گرما شکسته و فصل لاهور آغاز شده است.
آبان تا اسفند (نوامبر تا مارس)
بهترین زمان لاهور، اسلامآباد، کراچی و سند: روزها ۱۸ تا ۲۸ درجه. دی‌ماه در پنجاب مه غلیظ صبحگاهی دارد که پرواز و بزرگراه را کند می‌کند. شمال برفی است و بسیاری از راه‌های فرعی بسته.
فروردین (اواخر مارس و آوریل)
شکوفه‌ی زردآلو و گیلاس در هونزا، و نوروز که در گلگت‌ـ‌بلتستان هم جشن گرفته میشود. لاهور هنوز قابل‌تحمل است (حدود ۲۸ تا ۳۴ درجه)؛ از اردیبهشت تا شهریور دشت بالای ۴۰ درجه می‌رود.
آب‌وهوای لاهور ماه‌به‌ماه
میانگین تقریبی بیشینه‌ی روز در لاهور. اسلامآباد دو سه درجه خنک‌تر است؛ کریمآباد هونزا (۲۵۰۰ متر) در تابستان حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه و در زمستان نزدیک صفر است.
| ماه | بیشینه‌ی روز | یادداشت |
|---|---|---|
| ژانویه | ۱۸° | دشت: خنک و مه‌آلود؛ شمال: برف |
| فوریه | ۲۲° | عالی برای لاهور و کراچی |
| مارس | ۲۸° | بهار دشت؛ آغاز شکوفه در هونزا |
| آوریل | ۳۴° | شکوفه‌ی هونزا؛ دشت گرم میشود |
| مه | ۳۹° | آغاز فصل شمال؛ دشت داغ |
| ژوئن | ۳۹° | شمال عالی؛ دشت بسیار داغ |
| ژوئیه | ۳۶° | باران موسمی؛ اوج شلوغی شمال |
| اوت | ۳۵° | موسمی و شرجی؛ دئوسای باز |
| سپتامبر | ۳۴° | شمال عالی و خلوت‌تر |
| اکتبر | ۳۲° | پاییز هونزا؛ آغاز فصل دشت |
| نوامبر | ۲۷° | عالی برای لاهور |
| دسامبر | ۲۱° | دشت خنک؛ شمال سرد و برفی |
مقصدهای اصلی پاکستان
لاهور۲ تا ۳ روز
پایتخت فرهنگی کشور: مسجد بادشاهی، قلعه‌ی لاهور، مسجد وزیرخان، باغ شالیمار، آرامگاه اقبال و خیابان‌های غذا.
اسلامآباد۱ تا ۲ روز
پایتخت سبز و آرام پای تپه‌های مارگالا با مسجد فیصل؛ نقطه‌ی آغاز پرواز و جاده به شمال، و نزدیک ویرانه‌های تاکسیلا.
هونزا (کریمآباد)۳ تا ۴ روز
دره‌ای در ۲۵۰۰ متری با باغ‌های پلکانی زردآلو، دو دژ کهن بلتیت و آلتیت، و قله‌ی راکاپوشی روبه‌رویش.
دریاچه‌ی عطاآبادنیم روز
دریاچه‌ی فیروزه‌ای بیست دقیقه بالاتر از کریمآباد که رانش کوه در ۲۰۱۰ ساختش؛ قایق‌سواری و اقامتگاه‌های کنار آب.
پاسو و هونزای بالا۱ تا ۲ روز
مخروط‌های دندانه‌دار پاسو، یخچال پاسو، پل معلق حسینی روی رود هونزا و روستاهای وخی‌زبان گوجال.
بزرگراه قراقرومدر مسیر
جاده‌ی ۱۳۰۰ کیلومتری پاکستان به چین که تا گردنه‌ی خنجراب در ۴۶۹۳ متری بالا می‌رود؛ خودِ راه مقصد است.
فری میدوز۲ روز
چمنزاری در ۳۳۰۰ متری رو به دیواره‌ی نانگاپاربات (۸۱۲۶ متر)؛ با جیپ و سپس دو تا سه ساعت پیاده‌روی می‌رسید.
برنامه‌ی سفر به پاکستان: ۵، ۱۰ و ۱۴ روزه
از لاهور تا اسلامآباد چهار تا پنج ساعت بزرگراه است. شمال را با پرواز یکساعته به گلگت یا اسکاردو آغاز کنید و برای لغو پرواز یک روز ذخیره بگذارید.
۵ روز: لاهور و اسلامآباد (پاییز تا بهار)
- روز ۱لاهور قدیم
مسجد بادشاهی، آرامگاه اقبال، قلعه‌ی لاهور و شام در خیابان غذای روبه‌روی مسجد.
- روز ۲شهر محصور و شالیمار
دروازه‌ی دهلی، حمام شاهی، مسجد وزیرخان، باغ شالیمار و عصر مراسم مرز واگه.
- روز ۳شاهدره و راه اسلامآباد
آرامگاه جهانگیر و نورجهان، سپس اتوبوس به اسلامآباد؛ با خودرو میشود قلعه‌ی روهتاس را سر راه دید.
- روز ۴اسلامآباد
مسجد فیصل، دامن کوه، موزه‌ی لوک ورثه و روستای سیدپور.
- روز ۵تاکسیلا
ویرانه‌ها و موزه‌ی گندهارا، نیم‌روزه؛ عصر بازار راجه در راولپندی.
۱۰ روز: با هونزا (اردیبهشت تا مهر)
- روز ۱ و ۲لاهور
برنامه‌ی دو روز نخست.
- روز ۳اسلامآباد
مسجد فیصل و دامن کوه.
- روز ۴پرواز به گلگت و کریمآباد
پرواز یک ساعت، سپس دو ساعت و نیم جاده.
- روز ۵کریمآباد
دژ بلتیت، دژ آلتیت و غروب از دیدگاه آشیانه‌ی عقاب.
- روز ۶عطاآباد و پاسو
قایق روی دریاچه، پل حسینی و مخروط‌های پاسو؛ شب در پاسو یا گلمیت.
- روز ۷گردنه‌ی خنجراب
سفر یک‌روزه تا مرز چین و بازگشت.
- روز ۸مناپین یا نلتر
پیاده‌روی به سوی کمپ اصلی راکاپوشی یا دریاچه‌های رنگی دره‌ی نلتر.
- روز ۹بازگشت به اسلامآباد
پرواز از گلگت.
- روز ۱۰روز ذخیره
برای لغو پرواز؛ اگر لازم نشد، تاکسیلا.
۱۴ روز: هونزا، فری میدوز و اسکاردو
- روز ۱ تا ۳لاهور و اسلامآباد
مانند برنامه‌ی ده‌روزه.
- روز ۴ و ۵اسکاردو
پرواز از اسلامآباد؛ دریاچه‌های کچوره، بیابان سرد کتپانه و دژ شیگر.
- روز ۶دئوسای یا خپلو
دشت دئوسای (ژوئیه تا سپتامبر) یا کاخ و مسجد چوبی خپلو.
- روز ۷اسکاردو به پل رایکوت
راه دره‌ی سند تا بزرگراه قراقروم، سپس جیپ و پیاده‌روی تا فری میدوز.
- روز ۸فری میدوز
پیاده‌روی تا کمپ بیال یا کمپ اصلی نانگاپاربات.
- روز ۹ تا ۱۲هونزا
کریمآباد، عطاآباد، پاسو و خنجراب.
- روز ۱۳ و ۱۴گلگت و بازگشت
پرواز به اسلامآباد با یک روز ذخیره.
کجا اقامت کنیم
در شمال برای ژوئیه، اوت و هفته‌های شکوفه و پاییز زود رزرو کنید؛ هتل‌های خوب هونزا کم‌شمارند.
لاهور
گلبرگ یا اطراف مال‌رود برای هتل‌های خوب؛ شهر محصور برای بازدید روزانه است، نه اقامت.
مشاهده هتل‌هاExpedia ←
هونزا
کریمآباد برای دژها و دیدگاه‌ها؛ یک شب هم کنار دریاچه‌ی عطاآباد یا در پاسو.
مشاهده هتل‌هاExpedia ←خرید از این لینک‌ها از تهیه‌ی این راهنماها حمایت می‌کند.
لاهور و پنجاب
- مسجد بادشاهی: ساخته‌ی اورنگ‌زیب در ۱۶۷۳ از ماسه‌سنگ سرخ با سه گنبد مرمر؛ صحنش از بزرگترین صحن‌های مسجد در جهان است. ورود رایگان است و کفش را دم در می‌گذارید؛ زنان روسری همراه داشته باشند.
- آرامگاه اقبال: علامه محمد اقبال در باغ حضوری، میان مسجد بادشاهی و قلعه آرمیده است. بیشتر شعرهایش را به فارسی سروده و در ایران «اقبال لاهوری» نام گرفته؛ بیت‌های روی سنگ مزار را بی‌ترجمه می‌خوانید.
- قلعه‌ی لاهور: شاهی‌قلعه‌ی گورکانیان با شیش‌محل (تالار آینه)، دروازه‌ی عالمگیری و دیوار کاشی‌کاری تصویری؛ همراه باغ شالیمار ثبت جهانی است. بلیت خارجی‌ها چند برابر بلیت محلی است.
- مسجد وزیرخان و حمام شاهی: در دل شهر محصور، از دروازه‌ی دهلی پیاده بروید. کاشی معرق و کتیبه‌های نستعلیق فارسی مسجد وزیرخان (قرن هفدهم) ظریف‌ترین کار دوره‌ی شاه‌جهان در لاهور است.
- باغ شالیمار: باغ سه‌طبقه‌ی شاه‌جهان از ۱۶۴۱ با آب‌نماها و کوشک‌های مرمر، به شیوه‌ی چهارباغ ایرانی.
- آرامگاه جهانگیر و نورجهان: در شاهدره، آن سوی رود راوی. نورجهان، ملکه‌ی پرنفوذ گورکانی، از خانواده‌ای ایرانی بود و آرامگاهش نزدیک همسرش است.
- داتا دربار: آرامگاه علی هجویری، نویسنده‌ی «کشف‌المحجوب»، از کهن‌ترین کتاب‌های فارسی در تصوف؛ پنج‌شنبه‌شب‌ها قوالی برپاست و بسیار شلوغ میشود.
- خیابان‌های غذا و بازار انارکلی: بام‌های خیابان غذای فورت‌رود رو به مسجد بادشاهی است؛ برای غروب جا بگیرید. انارکلی و بازارهای شهر محصور برای پارچه، کفش چرمی خُسه و ادویه.
- مراسم مرز واگه: هر روز پیش از غروب، سی کیلومتری لاهور، سربازان دو کشور پرچم را با رژه‌ای نمایشی پایین می‌آورند؛ ورود رایگان است، یک ساعت زودتر برسید و گذرنامه همراهتان باشد.
- قلعه‌ی روهتاس: دژ عظیم شیرشاه سوری از قرن شانزدهم (میراث جهانی)، نزدیک جهلم و کمی بیرون از راه لاهور به اسلامآباد.
- مولتان: «شهر اولیا» در جنوب پنجاب با آرامگاه‌های آجری و کاشی آبی شاه رکن عالم و بهاءالدین زکریا؛ در تابستان از گرم‌ترین شهرهای کشور است.
اسلامآباد، کراچی و سند
- مسجد فیصل: مسجد ملی پاکستان، طرح معمار ترک وِدات دالوکای، بدون گنبد و به شکل چادر با چهار مناره‌ی مدادی. بیرون از وقت نماز برای بازدید باز است؛ پوشش کامل و روسری برای زنان.
- دامن کوه و مارگالا: دیدگاه بالای شهر با چشم‌انداز کامل اسلامآباد؛ مسیرهای پیاده‌روی شماره‌دار تپه‌های مارگالا از لبه‌ی شهر آغاز می‌شوند. صبح زود بروید.
- لوک ورثه و یادمان پاکستان: موزه‌ی مردم‌شناسی با پوشاک، ساز و صنایع دستی همه‌ی استان‌ها، و یادمانی گلبرگ‌شکل بر تپه.
- سیدپور و راولپندی: روستای بازسازی‌شده با رستوران‌ها پای کوه؛ و راولپندی، شهر دوقلوی قدیمی و شلوغ با بازار راجه، که با متروباس به اسلامآباد وصل است.
- تاکسیلا: حدود ۳۵ کیلومتری پایتخت: ویرانه‌های شهرها و صومعه‌های بودایی تمدن گندهارا (میراث جهانی) و موزه‌ای با تندیس‌های یونانی‌ـ‌بودایی. نیم روز کافی است.
- کراچی: بزرگترین شهر و بندر کشور کنار دریای عرب: آرامگاه مرمرین محمدعلی جناح (مزار قائد)، کاخ موهته، ساحل کلیفتون برای غروب و برنز رود برای بریانی و نهاری. بهترین زمانش آبان تا اسفند است.
- مکلی و تته: صد کیلومتری کراچی: گورستان مکلی با آرامگاه‌های سنگی و کاشی‌کاری چهار سده (میراث جهانی) و مسجد شاه‌جهان تته با گنبدهای آجری و کاشی آبی.
- موهنجودارو: شهر ۴۵۰۰ ساله‌ی تمدن دره‌ی سند با خیابان‌کشی و آبراه‌های آجری، در شمال سند. توصیهنامههای سفر درباره‌ی شمال سند محتاط‌اند؛ با گشت سازمان‌یافته و پس از پرس‌وجو بروید.
- موری: ییلاق کوهستانی یک ساعت و نیم بالای اسلامآباد؛ در تابستان و روزهای برفی پر از مسافر داخلی است.
هونزا و بزرگراه قراقروم
- رسیدن: پرواز اسلامآباد به گلگت حدود یک ساعت است و با هوای بد لغو میشود. جاده ۱۵ تا ۲۰ ساعت طول می‌کشد؛ در تابستان راه کوتاه‌تر از گردنه‌ی بابوسر (۴۱۷۳ متر) میگذرد. از گلگت تا کریمآباد دو تا دو ساعت و نیم است.
- دژ بلتیت و دژ آلتیت: بلتیت، نشیمن هشتصدساله‌ی میرهای هونزا بالای کریمآباد، و آلتیت که کهن‌تر است و بر لبه‌ی پرتگاه رود نشسته. هر دو با راهنما بازدید می‌شوند.
- آشیانه‌ی عقاب: دیدگاهی در دوئیکر بالای کریمآباد برای طلوع و غروب بر راکاپوشی، اولتر و «انگشت بانو».
- راکاپوشی: قله‌ی ۷۷۸۸ متری که از جاده دیده میشود. از روستای مناپین تا کمپ اصلی پنج تا شش ساعت پیاده‌روی است؛ چادر در بالا کرایه می‌دهند.
- دریاچه‌ی عطاآباد: رانش کوه در ۲۰۱۰ رود هونزا را بست و جاده و روستاها زیر آب رفتند؛ امروز جاده از تونل میگذرد و روی دریاچه قایق و جت‌اسکی هست.
- پل حسینی: پل معلق تخته‌ای با فاصله‌های باز روی رود هونزا؛ گذر از آن با پرداخت ورودی کوچک است و در باد شدید نروید.
- پاسو: مخروط‌های پاسو (توپوپدان) بهترین منظره‌ی جاده‌اند؛ تا نخستین دیدگاه یخچال پاسو بیست دقیقه پیاده‌روی است. مردم گوجال به وخی، زبانی از خانواده‌ی زبان‌های ایرانی، سخن می‌گویند.
- گردنه‌ی خنجراب: مرز چین در ۴۶۹۳ متری، دو سه ساعت بالاتر از پاسو، درون پارک ملی با ورودی جدا برای خارجی‌ها. ارتفاع ناگهانی است: آهسته راه بروید و آب بنوشید.
- دره‌ی نلتر: دو ساعت و نیم از گلگت با جیپ: جنگل کاج و دریاچه‌های سبز و آبی؛ در زمستان پیست اسکی کوچک.
- خوراک هونزا: چپ‌شورو (نان پرشده با گوشت)، آش دودو، زردآلوی خشک، کیک گردو و چای کوهی؛ غذا این‌جا بسیار کم‌ادویه‌تر از دشت است.
اسکاردو، فری میدوز و دره‌های دیگر
- اسکاردو: مرکز بلتستان کنار رود سند در ۲۲۰۰ متری. پرواز از اسلامآباد پنجاه دقیقه است؛ از گلگت حدود چهار ساعت جاده. فصلش از میانه‌ی مه تا میانه‌ی سپتامبر است و شب‌ها حتی در تابستان خنک.
- دریاچه‌های کچوره: کچوره‌ی پایین با اقامتگاه شانگریلا و بام‌های سرخش، چهل دقیقه از شهر؛ کچوره‌ی بالا آرام‌تر و زلال‌تر، با قایق پارویی.
- دژ شیگر و خپلو: دو دژ‌ـ‌کاخ چوبی و سنگی بلتی که مرمت و هتل‌ـ‌موزه شده‌اند؛ شیگر نزدیک است و خپلو دو ساعت و نیم راه. مسجد چوبی چقچن در خپلو از کهن‌ترین‌های منطقه است.
- بیابان سرد کتپانه: تپه‌های ماسه‌ای در ۲۲۰۰ متری با کوه‌های برفی در پس‌زمینه، کنار شهر؛ برای غروب.
- دشت دئوسای: فلاتی بی‌درخت بالای ۴۰۰۰ متر با دریاچه‌ی شئوسر و خرس قهوه‌ای هیمالیا. راهش تا ژوئن زیر برف است؛ ژوئیه تا سپتامبر با جیپ کرایه‌ای بروید.
- فری میدوز: از پل رایکوت روی بزرگراه قراقروم، جیپ‌های محلی یک ساعت و نیم راه باریک کوهستانی را تا روستای تتو می‌روند؛ کرایه نرخ ثابت برای هر جیپ دارد و میان سرنشینان تقسیم میشود. از آن‌جا دو تا سه ساعت پیاده‌روی سربالایی است؛ اسب هم کرایه می‌دهند.
- کمپ بیال و کمپ اصلی نانگاپاربات: از فری میدوز تا بیال راهی آسان در جنگل است؛ تا کمپ اصلی و برگشت هشت ساعت. کلبه‌های چوبی ساده‌اند و برق محدود؛ فصل از ژوئن تا سپتامبر است.
- کی۲ و کنکوردیا: پیاده‌روی حدود دو هفته‌ای از اسکوله روی یخچال بالتورو، فقط با شرکت مجاز و مجوز؛ برای کوه‌پیمایان آماده، در ژوئیه و اوت.
- سوات، چترال و دره‌های کالاش: دره‌ی سرسبز سوات و سه دره‌ی کالاش با آیین و جشن‌های ویژه‌شان در استان خیبر پختونخوا هستند؛ توصیهنامههای سفر درباره‌ی بخشهای بزرگی از این استان هشدار می‌دهند. پیش از گنجاندن در برنامه وضعیت روز را بپرسید.
- ناران و کاغان: دره‌ی ییلاقی سر راه بابوسر با دریاچه‌ی سیف‌الملوک؛ تابستان‌ها مقصد اصلی مسافران داخلی است.
امنیت، پول، غذا و نکته‌های عملی
- کجا نروید: توصیهنامههای سفر دولت‌ها معمولاً از سفر به استان بلوچستان، نوار مرز افغانستان، بخشهای بزرگی از خیبر پختونخوا و کنار خط کنترل در کشمیر برحذر می‌دارند. مسیر رایج گردشگران، یعنی لاهور، اسلامآباد، هونزا و اسکاردو، بیرون از این مناطق است.
- ایست‌های بازرسی: در راه شمال بارها گذرنامه را ثبت میکنند؛ ده بیست برگ کپی گذرنامه و ویزا همراه داشته باشید تا معطل نشوید. در برخی مسیرها پلیس همراه می‌فرستد؛ رایگان است و انتخابی نیست.
- پول: روپیه‌ی پاکستان. کارت بانکی ایران کار نمی‌کند؛ دلار نقد نو و بی‌خط بیاورید و در صرافی‌های مجاز لاهور یا اسلامآباد تبدیل کنید. در شمال صرافی کم است و بیشتر جاها فقط نقد می‌گیرند؛ پیش از پرواز به گلگت یا اسکاردو روپیه‌ی کافی بردارید.
- غذا و حلال: همه‌ی غذاها حلال است و گوشت خوک وجود ندارد. بریانی، نهاری (خورش آرام‌پز صبحانه)، کراهی، سیخ‌کباب، حلیم و دال با نان تنوری؛ غذاها چرب و تند است، «کم مرچ» بگویید. چای شیری همه‌جا هست.
- آب: آب شیر آشامیدنی نیست؛ آب بطری با درِ پلمب بخرید و یخ نخواهید.
- پوشش: شلوار بلند و پیراهن گشاد برای زن و مرد؛ شلوارک در مسجدها پذیرفته نیست. روسری فقط در مسجد و زیارتگاه لازم است، ولی در شهرهای سنتی‌تر به کار می‌آید. شلوارقمیص آماده ارزان است و راحت‌ترین لباس گرما.
- زبان: انگلیسی زبان اداری است و در هتل‌ها و میان جوانان رایج. اردو با خط نستعلیق نوشته میشود و واژه‌های فارسی‌اش آن‌قدر زیاد است که تابلوها را می‌خوانید و بخشی را می‌فهمید؛ سرود ملی پاکستان هم تقریباً سراسر واژه‌ی فارسی است.
- سیم‌کارت: خارجی‌ها سیم‌کارت را فقط از دفتر رسمی اپراتور (جَز، زونگ، تله‌نور) با گذرنامه و ویزا می‌گیرند و فعال شدنش چند ساعت طول می‌کشد. در گلگت‌ـ‌بلتستان شبکه‌ی محلی SCOM بهترین پوشش را دارد و اینترنت کند است.
- برق: قطع برق نوبتی رایج است، به‌ویژه در شمال؛ پاوربانک بیاورید و در هتل بپرسید ژنراتور چه ساعت‌هایی روشن است.
- رمضان و جمعه: در رمضان رستوران‌ها تا افطار بسته‌اند. جمعه‌ها ظهر بازارها و اداره‌ها برای نماز تعطیل میکنند.
- انعام و چانه: در رستوران ۵ تا ۱۰ درصد. کرایه‌ی ریکشا را پیش از سوار شدن توافق کنید، یا با اپ بگیرید که قیمتش از پیش معلوم است.
برای مسافران ایرانی
ویزا
ایرانیان باید پیش از سفر ویزا بگیرند؛ در فرودگاه یا مرز ویزا صادر نمی‌شود. درخواست در سامانهی رسمی ویزای آنلاین پاکستان (visa.nadra.gov.pk) ثبت میشود: عکس، اسکن گذرنامه با شش ماه اعتبار و رزرو هتل برای همه‌ی شب‌ها یا دعوت‌نامه. صفحهی سفارت پاکستان در تهران می‌گوید متقاضی پس از ثبت آنلاین باید برای مصاحبه با گذرنامه و کارت ملی به سفارت برود. ویزای گردشگری یک‌بار ورود تا سه ماه اعتبار دارد و بررسی به نوشته‌ی منابع هفت تا ده روز کاری طول می‌کشد؛ یک ماه زودتر اقدام کنید. هزینه به ملیت بستگی دارد و سامانه پیش از پرداخت نشانش می‌دهد؛ منابع از ۲۰ تا ۹۰ دلار نوشته‌اند که رقم بالا کارمزد آژانس را هم دارد. پرداخت با ویزاکارت یا مسترکارت است، پس به کارت بین‌المللی یک آشنا یا آژانس نیاز دارید. خدمات کنسولی گاهی محدود میشود؛ پیش از هر هزینه‌ای صفحهی سفارت را ببینید.
پرواز
به نوشته‌ی منابع از تهران به لاهور و اسلامآباد و از مشهد به لاهور و کراچی پرواز مستقیم هست، حدود سه ساعت؛ این پروازها کم‌تعدادند و برنامه‌ی ثابتی ندارند، پس پیش از گرفتن ویزا برنامه‌ی روز را از ایرلاین بپرسید. راه جایگزین پرواز با یک توقف در دبی، شارجه یا دوحه است.
راه زمینی
دو گذرگاه هست: میرجاوهـتفتان به سوی کویته، و ریمدانـگبد به سوی گوادر و کراچی. هر دو به بلوچستان پاکستان می‌رسند که توصیهنامههای سفر از آن برحذر می‌دارند. به نوشته‌ی منابع، مسافران خارجی از تفتان تا کویته را فقط با همراهی نیروی مسلح محلی و در دو روز می‌روند و در کویته برای ادامه‌ی راه باید مجوز (NOC) از اداره‌ی داخله‌ی استان بگیرند. گذر مسافر از این مرزها گاهی متوقف میشود. برای سفر گردشی، پرواز انتخاب معقول‌تری است.
برق و ساعت
برق ۲۳۰ ولت. دوشاخه‌ی ایرانی به بیشتر پریزها می‌خورد، ولی پریز سه‌سوراخ گرد قدیمی و پریز انگلیسی هم می‌بینید؛ مبدل همه‌کاره خیال را راحت می‌کند. پاکستان در همه‌ی سال یک ساعت و نیم از ایران جلوتر است.
شماره‌های ضروری
پلیس ۱۵ و امداد و آمبولانس ۱۱۲۲. سفارت ایران در اسلامآباد است و در لاهور، کراچی، کویته و پیشاور سرکنسولگری دارد.
حمل‌ونقل در پاکستان
پرواز داخلی
لاهور، اسلامآباد و کراچی پروازهای پرشمار دارند (لاهور تا کراچی کمتر از دو ساعت). پرواز اسلامآباد به گلگت و اسکاردو فقط در هوای صاف انجام میشود؛ زود رزرو کنید و روز ذخیره بگذارید.
اتوبوس
شرکت‌های دوو و فیصل موورز اتوبوس‌های کولردار و سر وقت با پایانه‌ی اختصاصی دارند: لاهور تا اسلامآباد چهار تا پنج ساعت. به شمال، اتوبوس‌های دولتی ناتکو از راولپندی به گلگت و هونزا می‌روند.
جاده‌ی شمال
رانش زمین در بزرگراه قراقروم عادی است و راه را از چند ساعت تا یکی دو روز می‌بندد. خودرو با راننده‌ی محلی، مشترک میان چند نفر، بهترین راه گشتن هونزا و اسکاردو است؛ ون‌های مشترک ارزان‌اند و صبح زود راه می‌افتند.
قطار
ارزان و آهسته؛ لاهور تا کراچی هجده ساعت به بالا. برای تجربه‌اش واگن خواب کولردار بگیرید.
درون شهر
اپ‌های inDrive و Yango برای خودرو و ریکشا. لاهور متروی نارنجی و متروباس دارد و اسلامآباد و راولپندی با متروباس به هم وصل‌اند. رانندگی از چپ است.
هزینه سفر به پاکستان
اقتصادی
۲۰ تا ۳۵ دلار در روز- مهمان‌خانه و هاستل
- غذای خیابانی و رستوران‌های محلی
- اتوبوس و ون مشترک
- پیاده‌روی‌های رایگان
متوسط
۵۰ تا ۹۰ دلار در روز- هتل سه‌ستاره یا اقامتگاه خوب در هونزا
- رستوران
- پرواز داخلی به شمال
- خودرو با راننده‌ی مشترک و بلیت دژها
راحت
از ۱۵۰ دلار در روز- هتل‌های زنجیره‌ای سرینا و دژ‌ـ‌هتل‌های شیگر و خپلو
- خودرو و راننده‌ی اختصاصی
- راهنمای محلی
- اقامتگاه کنار دریاچه
چه چیزهایی همراه ببریم
برای گرمای دشت، ارتفاع شمال و برقی که می‌رود و می‌آید.
مبدل برق جهانی
پریزها یک‌دست نیستند: دوشاخه‌ی گرد، سه‌سوراخ قدیمی و انگلیسی در یک هتل کنار هم پیدا میشود.
مشاهده در آمازونAmazon ←چراغ پیشانی شارژی
قطع برق نوبتی در شمال رایج است و کلبه‌های فری میدوز برق محدود دارند.
مشاهده در آمازونAmazon ←ضدآفتاب با SPF بالا
آفتاب در ۲۵۰۰ متری هونزا و ۴۷۰۰ متری خنجراب بسیار تندتر از دشت است.
مشاهده در آمازونAmazon ←شال سبک
برای مسجد بادشاهی، مسجد فیصل و زیارتگاه‌ها، و هوای خنک عصرهای کوهستان.
مشاهده در آمازونAmazon ←اسپری ضدپشه Autan
در ماه‌های موسمی، پشه در لاهور، اسلامآباد و کراچی زیاد است و تب دنگی می‌آورد.
مشاهده در آمازونAmazon ←کیف دوشی زیپ‌دار
برای گذرنامه و پول نقد در بازارهای شلوغ شهر محصور و پایانه‌های اتوبوس.
مشاهده در آمازونAmazon ←خرید از این لینک‌ها از تهیه‌ی این راهنماها حمایت می‌کند.
قبل از سفر رزرو کنید
دیدنی‌های اسلامآباد از هم دورند و حمل‌ونقل عمومی به بیشترشان نمی‌رسد؛ گشت نیم‌روزه با خودرو مسجد فیصل، دامن کوه و بازار قدیم را کنار هم می‌گذارد.
eSIM پاکستان
برای اپ خودرو و نقشه در شهرها از لحظه‌ی رسیدن، بی‌آن‌که منتظر فعال شدن سیم‌کارت محلی بمانید.
خرید eSIMAiralo ←خرید از این لینک‌ها از تهیه‌ی این راهنماها حمایت می‌کند.
نکات سفر
فصل را با مقصد جور کنید
شمال در تابستان، دشت در زمستان؛ فروردین و مهر تنها ماه‌هایی‌اند که هر دو شدنی است.
روز ذخیره بگذارید
پرواز گلگت و اسکاردو با ابر لغو میشود و جاده با رانش بسته؛ پرواز برگشت به ایران را فردای آمدن از شمال نگیرید.
روپیه را در شهر بگیرید
پیش از رفتن به شمال در اسلامآباد تبدیل کنید و اسکناس خرد نگه دارید.
کپی گذرنامه و ویزا
برای ایست‌های بازرسی راه شمال و پذیرش هتل‌ها.
مهمان‌نوازی را بپذیرید
تعارف چای بسیار رایج است و رد کردنش بی‌ادبی نیست، ولی پذیرفتنش بهترین گفت‌وگوهای سفر را می‌سازد.
آهسته بالا بروید
پیش از خنجراب یا دئوسای دو شب در هونزا یا اسکاردو بمانید تا بدن به ارتفاع خو بگیرد.
پرسش‌های پرتکرار سفر به پاکستان
ویزای پاکستان را چطور بگیریم؟
درخواست در سامانهی visa.nadra.gov.pk ثبت میشود و به گفتهی صفحهی سفارت پاکستان در تهران، پس از آن مصاحبهی حضوری در سفارت لازم است. دستکم یک ماه پیش از سفر اقدام کنید.
بهترین زمان سفر به پاکستان چه موقع است؟
برای هونزا و اسکاردو مه تا اکتبر، با شکوفه در فروردین و رنگ پاییز در مهر و آبان. برای لاهور، اسلامآباد و کراچی آبان تا اسفند.
هزینه سفر به پاکستان چقدر است؟
بدون بلیت هواپیما و ویزا، سفر اقتصادی ۲۰ تا ۳۵ دلار و سفر متوسط ۵۰ تا ۹۰ دلار در روز برای هر نفر؛ پرواز داخلی به شمال و خودروی کرایه‌ای بزرگترین هزینه‌ها هستند.
آیا سفر به پاکستان امن است؟
به منطقه بستگی دارد. لاهور، اسلامآباد، هونزا و اسکاردو مسیر رایج گردشگراناند؛ بلوچستان، نوار مرز افغانستان و بخشهای بزرگی از خیبر پختونخوا را توصیهنامههای سفر معمولاً منع میکنند. پیش از سفر توصیهنامهی روز را بخوانید.
میشود زمینی به پاکستان رفت؟
گذرگاههای میرجاوهـتفتان و ریمدانـگبد وجود دارند، ولی راه از بلوچستان میگذرد، با همراهی نیروی مسلح و مجوز پیموده میشود و گاهی به روی مسافر بسته است. برای گردش، پرواز بهتر است.
چند روز برای پاکستان کافی است؟
پنج روز برای لاهور و اسلامآباد؛ ده روز با هونزا؛ دو هفته اگر اسکاردو و فری میدوز را هم میخواهید.
چطور به هونزا برویم؟
پرواز یکساعته از اسلامآباد به گلگت و سپس دو تا دو ساعت و نیم جاده تا کریمآباد؛ یا ۱۵ تا ۲۰ ساعت با اتوبوس و خودرو از بزرگراه قراقروم.
پایتخت پاکستان کجاست؟
اسلامآباد؛ بزرگترین شهر کراچی است و مرکز فرهنگی لاهور.
سفر به پاکستان در پیش دارید؟
اگر برای جور کردن فصل دشت و کوهستان، چیدن مسیر هونزا و اسکاردو و بودجه‌ی سفرتان کمک میخواهید، خوشحال می‌شوم کمکتان کنم.
همکاری با من